Thế giới triết học của Sophie.

Triết học, trải qua mấy ngàn năm, vẫn luôn quyến rũ nhiều người, nhiều tầng lớp. Mặc dù vậy, để thực sự có được một cái nhìn tổng quan về Triết và Lịch sử Triết, ngõ hầu người đọc có thể tiếp cận có hệ thống và sáng sủa môn học này, thì không dễ dàng một chút nào. Rào cản lớn nhất phải kể đến chính là số lượng các triết gia khổng lồ và tính khô khan, phức tạp vốn có của các học thuyết.

Để giải quyết vấn đề này, trên thế giới đã có nhiều “sách công cụ” được xuất bản. Tuy vậy, điểm chung của các sách thuộc loại này là: các tác giả thường đặt vị trí của mình ở một góc nhìn cao hơn các triết gia (và các công trình của họ) để nhận định. Việc xuất hiện một cuốn sách chỉ dẫn về lịch sử triết học có tính tương tác cao và thân thiện với độc giả đại chúng đã được nhà văn Na Uy Jostein Gaarder thực hiện thành công trong cuốn tiểu thuyết Thế giới của Sophie. Cuốn sách được in năm 1991 và đã nhanh chóng bán được trên 25 triệu bản, được dịch ra hơn 50 ngôn ngữ và thậm chí, còn được chuyển thể thành phim.

Với tựa đề con “một tiểu thuyết về lịch sử triết học”, tác giả đã giải quyết mảng “tiểu thuyết” một cách đầy đủ, vẫn có những nhân vật chính phụ, những tình tiết “tháo – gỡ”, những diễn biến tâm lý nhân vật. Nhưng cái độc đáo ở đây, bằng việc giải đáp những thắc mắc thường nhật của Sophie (được gợi ý đầy tính chủ đích qua những lá thư của một nhà triết học), cả một tiến trình tư duy và hình thành tri thức của loài người được phác thảo lại.

Sophie và những lá thư hàng ngày của em mang người đọc quay về với những triết gia Tự nhiên thời Hy Lạp cổ đại. Khi những băn khoăn vể “sự vật”, về “cây cỏ” không còn, Sophie làm quen với dòng triết học thời Trung Cổ và Phục Hưng. Các tác phẩm, tư tưởng chính yếu làm nên tên tuổi của Descartes, Spinoza, Berkeley... hay những biến chuyển của Âu Châu trong thời kì Khai Sáng và các thành tựu nghệ thuật rực rỡ của thời kì Lãng Mạn, tất cả được khéo léo chuyển tải qua cuộc truy tìm “nhà triết học” gửi thư cho Sophie. Và khi cuộc tìm kiếm kết thúc, Sophie (và cả độc giả) đã kịp xem qua học thuyết Tiến hóa của Darwin, triết học Duy tâm Đức, phân tâm học của Freud, triết học Hiện sinh của Kierkegaard và cả Chủ nghĩa Marx. Cuốn sách xứng đáng với lời khen của Daily Mail: "Một câu chuyện giàu tưởng tượng và cực kỳ thú vị bọc ngoài cái lõi triết học khó nhằn và bắt người ta phải suy nghĩ."

~~~

* Đăng trên tuần báo Công giáo & Dân tộc, số 1666 (18.07– 24.07.2008)