Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông.

.

.

Thanh Minh trong tiết tháng ba

Lễ là Tảo Mộ, hội là Đạp Thanh

[Kiều]

.

.

.

Thôi Hộ là danh sĩ thời Đường, chuyện rằng năm đó nhân dự hội Đạp Thanh, có ghé qua Đào Hoa Trang xin nước uống. Thôi Hộ thấy Đào tiểu thư quả là e ấp, dung mạo tuyệt trần.

Thôi Hộ tương tư nàng một năm liền. Cũng hội ấy năm sau, chàng đến Đào Hoa Trang thì nàng Đào vắng nhà, chàng ngỡ nàng đã xuất giá, bèn làm bài thơ để lại trên cửa.

Cô gái về đến nhà, thấy bài thơ, đọc xong tiếc nuối duyên hạnh ngộ với thi nhân tài hoa. Đâm ra ốm tương tư.

Một thời gian sau Thôi Hộ quay lại chốn cũ thì nàng cũng vừa tắt thở.

.

.

.

Bài thơ của ông Thôi Hộ như thế này

Đề Đô Thành Nam Trang

Năm ngoái ngày này vẫn cửa trong,

Hoa đào mặt ngọc đối vầng hồng.

Mặt hoa nay biết đi đâu vắng?

Chỉ thấy hoa đào cợt gió đông.

*

.

.

.

Nhân chuyến rồi Lê đại phu cũng lạc chốn Đào hoa, xứ đấy em gái nào cũng tươi tắn, e ấp như hoa đào trong gió. Nhưng như tiền nhân có dạy, gái đẹp là hương hoa, chỉ ngắm chứ không nên hưởng. Lê đại phu nhớ tích của Thôi Hộ, lại không quên mấy câu Kiều:

"Đầy vườn cỏ mọc lau thưa
Song trăng quạnh quẽ, vách mưa rã rời
Trước sau nào thấy bóng người
Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông
Xập xè én liệng lầu không
Cỏ lau mặt đất, rêu phong dấu giầy
Cuối tường gai góc mọc đầy
Đi về này những lối này năm xưa ..."

Thì vội lấy đó làm điều răn mình, chớ reo rắt tình duyên khắp chốn . Thành thử suốt cuộc rong chơi, chỉ ngắm hoa, không “tỉa cành mé nhánh” chi cả. Bởi có câu "Nhược hữu lương y viên tuyệt mạng, tùng lai vô dược liệu tương tư" (Có thầy giỏi cứu được sự sống cho người, chớ không có thuốc chữa bịnh tương tư).

*

.

.

.

Nghĩ kĩ, chuyện tình duyên trong nhân gian, cũng như hoa đào cười gió đông vậy. Nhiều lúc chỉ một lần là đủ. Đến nhanh mà lạc mất nhau cũng nhanh lắm thay. Có còn chăng là cái tình với nhau còn ở lại.